Có nên đưa người già vào nhà dưỡng lão?
8/1/2021 6:33:48 PM
Chia sẻ:
Câu hỏi của bạn thực sự là mối
bận tâm của những ai khi có cha mẹ, ông bà lớn tuổi. Nhiều người cũng tranh cãi
có nên gửi họ vào nhà dưỡng lão hay không. Hẳn nhiên mỗi Châu lục nhìn về điều
này có chút khác biệt. Tuy vậy văn hóa dân tộc nào cũng xem trọng chữ hiếu. Có
điều mỗi nơi diễn tả chữ hiếu ấy một cách khác nhau. Chẳng hạn, ở Châu Âu hoặc
Châu Mỹ, việc gửi cha mẹ hay ông bà lớn tuổi vào nhà dưỡng lão là chuyện bình
thường[1]. Đó là nơi người già hạnh
phúc sống quảng đời còn lại. Mỗi cuối tuần con cháu đến thăm, hằng ngày đều
được nhân viên chăm sóc ân cần. Nói chung cả người già và xã hội đều chấp nhận
nhà dưỡng lão.
Ở Châu Á, nhất là nước Việt
mình, việc con cháu gửi ông bà, cha mẹ già yếu vào viện dưỡng lão lại là vấn
đề. Chính trong nội bộ gia đình, con cháu không biết có nên làm như vậy hay
không? Nếu để cha mẹ già ở nhà, ai là người sẽ chăm sóc. Thêm vào đó, người già
thường có mặc cảm rằng mình bị hất hủi khi bị đưa vào viện dưỡng lão. Chưa kể
đến việc người ngoài nhìn vào lại cũng đàm tiếu đủ điều. Nói chung, chừng ấy lý
do cũng đủ để ta thấy dân Việt chưa sẵn sàng chấp nhận hình thức này.
Trong khi trò chuyện với các
bạn trẻ, Giáo hội cũng lắng nghe được nỗi băn khoăn này. Do đó, dưới đây là vài
chỉ dẫn để con cháu có thể đưa ra quyết định tốt cho gia đình mình.
Hãy liên lạc với người già
Ai cũng một thời trẻ trung, rồi
đến tuổi xế chiều – đó là quy luật của phận người. Dù ở tuổi nào, người ấy đều
xứng đáng nhận được mọi quyền lợi của mình. Cụ thể, người già không phải là
thành phần bị loại bỏ, vì không còn sức lao động! Đó là quan niệm vô đạo đức,
dù ở bất cứ đâu. Thay vào đó, Giáo hội mời gọi con cái hãy liên lạc với ông bà
cha mẹ mình. Lý do là vì người trẻ có khi ít chú ý đến ký ước của quá khứ. Họ
chỉ muốn chạy nhanh về phía trước với biết bao dự án và công việc. Trong mối
bộn bề đó, người trẻ có khi không đủ kiên nhẫn ngồi lại với ông bà cha mẹ để
chuyện trò.
Trong khi đó, Lời Chúa cũng như
Giáo hội nhắc mỗi người rằng người trẻ không nên mất liên lạc với những bậc lão
thành, để thu thập kinh nghiệm của họ (Hc 6,34). Hãy nhìn người già với lòng
tôn trọng: “Hãy đứng dậy trước những người có tóc bạc” (Lv 19,32). Thánh Kinh
yêu cầu chúng ta: “Hãy lắng nghe cha con, đấng sinh thành ra con, đừng khinh dể
mẹ con khi người già yếu.” (Cn 2,22). Họ thực sự là kho tàng, là sợi dây nối
kết các thế hệ trong gia đình. Khi ông bà còn sống, con cháu càng có nhiều cơ
hội để trở về, nhất là những dịp Xuân về Tết đến. Đó thực sự là nét đẹp của văn
hóa Việt, khi trong nhà có các thế hệ cùng nhau chung sống.
Thêm nữa, những chỉ dẫn liên
quan đến điều răn thứ Tư[2] là: “Tình yêu, lòng
biết ơn và tôn kính cha mẹ phải điều chỉnh các quan hệ của ta với những người
có trách nhiệm đối với ta. Ta buộc phải tôn trọng những người mà Thiên Chúa đã
trao cho họ quyền để làm ích cho ta: cha mẹ, ông bà, những người già trong gia
đình.”[3]
Cùng nhau dựng xây gia đình, xã
hội và Giáo hội
Giáo hội chỉ ra vai trò quan
trọng của người già: “Họ dệt nên những ký ức, những hình ảnh của rất nhiều điều
mà họ đã sống, được đánh dấu bằng kinh nghiệm của những tháng năm dài.” Do đó,
họ thực sự là chỗ dựa vững chắc cho thế hệ con cháu vững bước vào đời. Người
nào phủ nhận quá khứ, thành công và hạnh phúc cũng sẽ lìa xa họ. Do đó, thế hệ
con cháu hãy bén rễ trong những giấc mơ của những người già. Từ đó, người trẻ
có thể nhìn thấy tương lai, có thể có những cái nhìn mở rộng chân trời và vạch
ra cho người trẻ những con đường mới.[4]
Bạn nghĩ sao khi nhiều người
cho rằng: “Người già hay lẩm cẩm, nói trước quên sau”? Quan niệm ấy thật hời
hợt, bởi họ đâu biết rằng người già cũng có những nét đẹp giúp gia đình và xã
hội trở nên xinh đẹp hơn. Đẹp bởi nơi họ có những ký ức, vốn sống và đức tin.
Người già có thể nhắc nhở người trẻ về một cuộc sống không có tình yêu là một
cuộc sống khô cằn. Với những ai sợ hãi, người già có thể nói rằng sự lo lắng về
tương lai có thể vượt qua được. Đối với những người trẻ quá bận tâm đến chính
mình, người già dạy rằng một người cảm thấy vui hơn khi cho đi thay vì nhận
lại, và tình yêu đó không chỉ được bày tỏ bằng lời nói, mà còn bằng việc làm[5]. Nói chung người già có
nhiều bài học quý giá để trao cho người trẻ.
Nếu cùng đi với nhau, người già
và người trẻ sẽ bén rễ sâu trong hiện tại, và từ đó, thăm lại quá khứ cùng nhìn
đến tương lai. Thử hỏi gia đình không có người già, làm sao người trẻ tìm được
nguồn cội của chính mình? Do đó trong mỗi tương quan không chỉ huyết thống, mà
còn là hỗ tương, “chúng ta có thể học hỏi lẫn nhau, sưởi ấm tâm hồn nhau, gây
hứng khởi cho tâm trí nhau bằng ánh sáng Tin Mừng và ban cho đôi tay chúng ta
sức mạnh mới.”[6]
Bạn nghĩ sao khi Đức Thánh Cha
Phanxicô nhấn mạnh rằng: “Một dân tộc có sự phong phú của người già và trẻ em
là một dấu hiệu cho thấy một dân tộc biết quan tâm, chăm sóc và coi họ như một
báu vật, một kho tàng. Đó chính là dấu chỉ cho thấy sự hiện diện của Thiên
Chúa, hứa hẹn một tương lai xán lạn.”[7] Ngài nói thế vì dường như
thời nay “văn hóa vứt bỏ”, loại trừ người già đang đáng báo động. Khi đó, gia
đình, xã hội và Giáo hội rơi vào bi thảm, vì đánh mất những truyền thống được
các thế hệ trước truyền lại.
Người già – nhà dưỡng lão –
người trẻ
Là người sống ở Châu Âu, tôi
biết không phải gia đình nào cũng thích gửi ông bà hoặc cha mẹ họ vào nhà dưỡng
lão. Phần lớn người già nơi đây cũng không thích vào nhà hưu hoặc dưỡng lão.
Tôi biết nhiều gia đình hạnh phúc với hai hoặc ba thế hệ cùng sống với nhau. Họ
vẫn giữ liên lạc và quan tâm lẫn nhau. Vì hoàn cảnh nào đó phải gửi người già
vào nhà dưỡng lão, là con cháu hiếu thảo, họ cũng thường xuyên lui tới chuyện
trò. Vấn đề là làm sao đừng để ông bà, cha mẹ rơi vào cảnh cô đơn, hoặc bị hắt
hủi.
Cụ thể, để trả lời câu hỏi của
bạn, các gia đình nếu có thể, hãy tự chăm sóc ông bà cha mẹ của mình. Có khi về
phương diện y tế không bằng viện dưỡng lão, nhưng quan trọng hơn, bản chất thói
quen của người phương Đông là ông bà cha mẹ thích được gần con cháu. Trong
trường hợp này, con cháu cũng nhận được nhiều điều từ phía người già. Đó là
tình cảm gia đình, những bài học người già truyền lại cho con cháu. Kể cả kho
tàng đức tin người già cũng có thể truyền lại cho con cháu một cách sống động.
Do đó, rõ ràng gần gũi với người già là cơ hội để thế hệ trẻ vừa tròn chữ hiếu,
vừa giữ lòng đạo và tạo nên hạnh phúc gia đình.
Dĩ nhiên mỗi nhà mỗi cảnh, nên
tùy trường hợp mà mỗi gia đình đưa ra quyết định tốt nhất cho mình và ông bà
cha mẹ. Nguyên tắc chung là làm sao thể hiện được tình yêu, hiếu thảo và hy
sinh.
Sau cùng, Giáo hội hẳn nhiên
không cấm con cháu đưa cha mẹ ông bà vào nhà dưỡng lão. Giả như vì hoàn cảnh
nào đó phải đưa người thân của mình vào viện dưỡng lão, bạn nghĩ sao khi có lời
ra tiếng vào: “Đường đường là người Công giáo, Thiên Chúa dạy hiếu thảo, vậy mà
nỡ lòng nào đẩy ông bà cha mẹ mình vào nhà dưỡng lão!” Lời đàm tiếu ấy cũng
khiến phận con cháu chạnh lòng. Ước gì mỗi gia đình luôn để Thiên Chúa đồng
hành; và nhờ đó, chúng ta cư xử với nhau với rất nhiều tình người và tình yêu.
Chào bạn!
Giuse Phạm Đình Ngọc SJ
Tái bút: Khi trả lời câu hỏi này,
là những người trẻ, hy vọng chúng ta có nhiều sáng kiến để chăm sóc ông bà, cha
mẹ mình trong những ngày tháng đại dịch Covid-19 này.
(dongten.net
01.08.2021)
[1] Một trong những lý chính là dân
số già đi sẽ gia tăng nhu cầu về các dịch vụ chăm sóc cho người già. Con cháu
ít nên không thể chăm lo tốt cho người già.
[2] Điều răn thứ tư: thảo kính cha
mẹ. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, để được sống lâu trên đất mà Đức Chúa, Thiên
Chúa của ngươi, ban cho ngươi.” (Xh 20,12). “Người hằng vâng phục các ngài.”
(Lc 2,51). “Kẻ làm con, hãy vâng lời cha mẹ theo tinh thần của Chúa, vì đó là
điều phải đạo.” (Ep 6,1)
[3] Youcat 367
[4] Tông Huấn Đức Kitô Sống 193
[5] Tông Huấn Đức Kitô Sống 197
[6] Tông Huấn Đức Kitô Sống 199
[7] Đọc thêm: Chăm sóc người già và
trẻ em là sống văn hoá hy vọng (Vatican tiếng Việt)
Lượt xem 305 Lần